Ebeveynlik Stilleri Nelerdir?

Ebeveyn çocuk ilişkisi, her ailede farklı şekillerde kurulabilir. Kimi aileler daha kurallara bağlıyken kimisi daha özgür ruhlu, kimisi umursamazken kimisi de daha uyumlu olabilir. İşte bu da ebeveynlik stilleri olarak karşınıza çıkar.

Çocuklarınızla ilk andan itibaren kurduğunuz sağlıklı veya sağlıksız tüm ilişkiler sizin nasıl ebeveynler olduğunuzu ortaya koyar. Diana Baumrind tarafından ortaya konan bu olguya göre çocuklar, ebeveynlerinin her davranışından olumlu veya olumsuz etkilenir. Bireyin duyuşsal ve sosyal yönlerinin gelişiminde ebeveynlerinin davranışlarının büyük yeri vardır. (1)

Ebeveynlik Stilleri Nedir?

Ebeveynlik Stilleri Nedir?

Diana Baumrind tarafından ortaya konan ebeveynlik stilleri, anne babaların çocuklarına davranış şekillerine göre nasıl ebeveynler olduğunu ortaya koyan bir olgudur. Diana Baumrind’in bu olgusu, 1960’larda yaptığı çalışmalarla ortaya çıkmıştır. Diana Baumrind, çalışmasının sonucunda üç adet stil bulmuştur. Bunlar; otoriter, demokratik ve hoşgörülü ebeveyndir.

Gelişim psikologu Diana Baumrind’in çalışmaları 1983 yılında Maccoby ve Martin isimli 2 araştırmacı tarafından revize edilmiştir. Bu araştırmacılar yaptıkları çalışmalara dayanarak ebeveynlerin çocuklarına karşı uyguladıkları bir stil daha olduğunu ifade ederler. Bu da çocukların hayatını pek çok açıdan etkileyen ihmalkar ebeveynlik stilidir. (1)

Ebeveynlik Stilleri

Ebeveynlik Stilleri

Baumrind, Maccoby ve Martin’in çalışmalarından çıkan 4 ebeveynlik stili şu şekildedir:

1. İhmalkar Ebeveyn

İhmalkar ebeveynler çocuklarıyla birlikte çok az vakit geçirir ve onların yaşamıyla ilgilenmezler. İhmalkar ebeveynlerin çocukları yaşamları boyunca pek çok konuda sorun yaşayabilir. Öz denetim, öz güven ve öz saygı açısından zorluk çekebilen çocuklar, başarı konusunda da akranlarından eksik kalabilir. Ebeveynliğin gerektirdiği sorumluluğu alamayan ihmalkar ebeveynler, destek, sevgi, saygı ve beklenti açısından da düşük kalırlar.

2. Otoriter Ebeveyn

Otoriter ebeveynler, çocuklara karşı katı kurallar koymayı tercih ederler. Aynı zamanda bu kurallara uyulmadığında cezalandırıcı bir tavır benimserler. Otoriter ebeveynler bir yandan çocuklarını çok fazla sınırlandırırken diğer yandan da onlara çok az destek verirler. Sonuçta destek çok azken talep oldukça fazladır. Otoriter ebeveynlerin çocukları, karşılaştıkları bu tutumlar nedeniyle genellikle düşük öz güven sahibidir. Öz güvenin düşüklüğü hayatta pek çok açıdan başarısızlığı getirebilir. Çocuklar başarısız oldukça da ebeveynler baskıyı artırmaya devam eder. Çocukların hayatlarına getirdikleri kısıtlamalara herhangi bir mantıklı açıklama getiremeyen otoriter ebeveynler, her zaman daha fazlasını bekleme eğilimindedir.

3. Hoşgörülü Ebeveyn

Hoşgörülü veya diğer adıyla izin verici ebeveynlik stili, çocuğa karşı çok az beklentiye girmeye dayalıdır. Çocukların hayatında neredeyse hiç kural yoktur. Çocuklar genelde istediklerini istedikleri zaman yapabilirler. Hayattaki bu özgürlük ilk bakışta olumlu gibi düşünülse de bu ebeveynler herhangi bir otorite olarak görülmediklerinden çocuklar da özellikle küçük yaşlarda hayata adaptasyon konusunda zorluk çekebilirler.

4. Demokratik Ebeveyn

Demokratik ebeveynler çocuklarına karşı tutarlı ve destekleyici davranışlar sergilerler. Çocukların yaşamına kimi zaman kısıtlamalar getirseler de hem bu kısıtlamaları mantıklı bir şekilde açıklayabilirler hem de çocuklar kısıtlamanın nedenini kolayca tahmin edebilir. Yıkıcı değil yapıcı bir tutum sergileyen demokratik ebeveynler, çocuklarının öz güvenini de artırmış olurlar. Sonuçta demokratik ebeveynlerin çocukları hayatta pek çok konuda başarılı ve atılgan olabilir.

Tüm bu ebeveynlik stilleri, ailelerin çocuklara yaklaşımlarını gösterir. Aynı zamanda bir ailede birden fazla ebeveynlik stili de görülebilir. Anne otoriterken baba demokratik; baba ihmalkarken anne hoşgörülü olabilir.

Ebeveynler ve çocuklar arasındaki ilişkiler, başta çocuk olmak üzere her iki tarafın hayatında kalıcı etkiler bırakır. Bu nedenle çocuklarınızla iletişimlerinizde daha olumlu bir dil; onlara yaklaşımızda da daha demokratik bir tavır sergilemeyi tercih edebilirsiniz.

1. https://files.eric.ed.gov   ss.1 

 

Benzer İçerikler