Üniversite tercih döneminde öğrencilerin en çok merak ettiği konulardan biri, tercih yapıp yerleşemeyince puan düşer mi sorusudur. Bu kaygı oldukça anlaşılır; çünkü aday bir yandan tercih hakkını kullanmak ister, diğer yandan “Ya yerleşemezsem gelecek yıl puanım etkilenir mi?” diye düşünür.
Kısa cevap şudur: Tercih yapmak tek başına puanı düşürmez. Tercih listesine yazılan programlardan hiçbirine yerleşmeyen adayın bir sonraki yıl ortaöğretim başarı puanı, yani OBP katkısı bu nedenle azalmaz. Puan kesintisi, adayın bir yükseköğretim programına yerleşmesi durumunda gündeme gelir.
Tercih döneminde genel karar sürecini görmek isteyen adaylar üniversite tercihi nasıl yapılır içeriğinden de destek alabilir.
İçindekiler
Tercih Yapmak Puanı Düşürür mü?
Tercih yapmak, adayın puanını otomatik olarak düşüren bir işlem değildir. Bir aday tercih listesi oluşturabilir, tercihlerini ÖSYM sistemi üzerinden onaylayabilir ve sonuçları bekleyebilir. Eğer yerleştirme sonucunda listedeki programlardan hiçbirine yerleşemezse, sonraki yıl sınava girdiğinde OBP’si tercih yaptığı için kırılmaz.
Buradaki kritik ayrım “tercih yapmak” ile “yerleşmek” arasındadır. Öğrenci tercih yaptığı hâlde hiçbir programa yerleşmemişse puan kesintisi yaşamaz. Ancak merkezi yerleştirme sonucunda bir programa yerleşmişse, kayıt yaptırıp yaptırmamasından bağımsız olarak bir sonraki yıl OBP katsayısı düşebilir.
Bu nedenle asıl soru “Tercih yaptım mı?” değil, “Bir programa yerleştim mi?” olmalıdır.
Yerleşemeyen Adayın OBP’si Düşer mi?
Tercih yaptıktan sonra herhangi bir programa yerleşemeyen adayın OBP katkısı düşmez. Örneğin aday tercih listesine 24 program yazmış ancak sonuç ekranında hiçbir programa yerleşememişse, sonraki yıl yeniden YKS’ye girdiğinde OBP’si normal katsayıyla hesaplanır. Bu durum, tercih döneminde adayın elini biraz rahatlatır.
Yine de tercih listesi hazırlanırken yalnızca “Puanım düşer mi?” sorusuna odaklanmak yeterli olmayabilir. Adayın başarı sırası, tercih edeceği bölümün önceki yıllardaki yerleşme aralığı, kontenjan değişimi, şehir, üniversite türü ve gerçekten okumak isteyip istemediği birlikte düşünülmelidir.
Çünkü yerleşememek puanı düşürmez; fakat adayın zamanını ve tercih hakkını doğru kullanması yine de önemlidir.
Yerleşip Kayıt Yaptırmayan Adayın Puanı Düşer mi?
Yerleşip kayıt yaptırmamak, OBP açısından en çok karıştırılan durumlardan biridir. ÖSYM yerleştirme sonucunda aday bir programa yerleşmişse, adayın o programa kayıt yaptırıp yaptırmaması OBP kesintisi açısından belirleyici olmayabilir.
Yani aday “Ben kayıt yaptırmadım, o yüzden puanım düşmez” diye düşünmemelidir. Merkezi yerleştirme ile bir programa yerleşmek, bir sonraki yıl OBP katsayısının düşmesine neden olabilir.
Bu durum öğrenciler arasında “kırık OBP” olarak bilinir. Kırık OBP, ortaöğretim başarı puanının tamamen silinmesi anlamına gelmez. Adayın OBP katkısı bir sonraki yıl daha düşük katsayıyla hesaplanır.
Bu nedenle tercih listesine yalnızca gerçekten okunabilecek, gidildiğinde pişmanlık yaratmayacak programları yazmak daha sağlıklı olur.
OBP Nedir ve Nasıl Etkilenir?
OBP, ortaöğretim başarı puanının kısaltmasıdır. Adayın lise diploma notu üzerinden hesaplanır ve YKS yerleştirme puanına eklenir. Güncel sistemde diploma notu 5 ile çarpılarak OBP elde edilir. OBP’nin yerleştirme puanına katkısı ise ilgili katsayı üzerinden hesaplanır.
Aday önceki yıl bir programa yerleşmemişse OBP normal katsayıyla eklenir.
Önceki yıl merkezi yerleştirme veya özel yetenek sınavı sonucunda bir yükseköğretim programına yerleşen adayın bir sonraki yıl OBP katkısı daha düşük katsayıyla hesaplanabilir.
Bu uygulama yalnızca “tercih yaptım” durumundan değil, “yerleştim” durumundan kaynaklanır. Bu nedenle öğrencinin sonuç ekranında yerleşme bilgisini dikkatle kontrol etmesi gerekir.
Açıköğretim veya Ön Lisans Tercihi Yapınca Puan Kırılır mı?
Öğrencilerin sık sorduğu bir başka soru da açıköğretim tercih yapınca puan düşer mi sorusudur. Burada da temel kural değişmez. Aday yalnızca açıköğretim programını tercih ettiği için puan kaybı yaşamaz.
Ancak açıköğretim, ön lisans ya da lisans fark etmeksizin bir programa yerleşirse, bir sonraki yıl OBP katkısı etkilenebilir.
Benzer şekilde iki yıllık bir ön lisans programına yerleşen aday da kayıt yaptırmasa bile sonraki yıl OBP kesintisiyle karşılaşabilir. Programın örgün, açıköğretim, ön lisans veya lisans olması yerine, adayın yerleştirme sonucunda programa yerleşip yerleşmediği belirleyici kabul edilir.
Ek Yerleştirmede OBP Kesintisi Olur mu?
Ek yerleştirme sürecinde de mantık benzerdir. Aday ek yerleştirmede tercih yapar ancak hiçbir programa yerleşemezse, yalnızca tercih yaptığı için OBP’si düşmez. Buna karşılık ek yerleştirme sonucunda bir programa yerleşirse, sonraki yıl sınava girdiğinde OBP katkısı etkilenebilir.
Bu nedenle ek yerleştirme döneminde “Boş kontenjan var, yazayım” düşüncesiyle hareket etmek yerine, gerçekten gidilebilecek programlara yönelmek daha doğru olur.
Ek yerleştirmenin nasıl işlediğini ayrıca incelemek isteyen adaylar YKS ek yerleştirme nedir içeriğine bakabilir.
Özel Yetenek Sınavıyla Yerleşenlerde Durum Nasıldır?
Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlarda da OBP konusu önemlidir. ÖSYM kılavuzlarında, merkezi yerleştirme veya özel yetenek sınavı sonucunda bir yükseköğretim programına yerleşen adayların sonraki yıl yerleştirme puanı hesaplanırken OBP katsayısının düşebileceği belirtilir.
Bu nedenle güzel sanatlar, spor bilimleri veya özel yetenekle öğrenci alan programları hedefleyen adaylar da yalnızca sınava girip girmediklerine değil, yerleşme sonucuna dikkat etmelidir.
Özel yetenek sürecinde üniversitelerin kendi koşulları, taban puanları ve başvuru takvimleri değişebilir. Bu yüzden adayın hem ÖSYM kılavuzunu hem de başvuracağı üniversitenin özel yetenek duyurusunu birlikte takip etmesi gerekir.
Tercih Listesi Hazırlarken Nelere Dikkat Edilmeli?
Tercih listesi hazırlanırken yalnızca “Puanım yeter mi?” sorusu değil, “Bu programa yerleşirsem gerçekten gider miyim?” sorusu da önemlidir. Çünkü aday bir programa yerleştiğinde, kayıt yaptırmasa dahi sonraki yıl YKS’ye tekrar girmesi durumunda OBP’ye uygulanan katsayı yarıya düşer.
Bu yüzden tercih listesinde istenmeyen bölüm ya da şehirleri yalnızca liste dolsun diye yazmak riskli olabilir.
Tercih yaparken şu noktalara dikkat edilebilir:
- Başarı sırası, puandan daha belirleyici bir gösterge olarak değerlendirilebilir.
- Tercih listesinde gerçekten okunmak istenen programlara yer verilebilir.
- Bölümün ders içeriği, şehir koşulları ve mezuniyet sonrası olanakları araştırılabilir.
- Sadece “gelme ihtimali var” diye istenmeyen programlar listeye eklenmeyebilir.
- Tercih sonucu yerleşme durumunda OBP etkisi olabileceği unutulmamalıdır.
Özetle, tercih yapınca okul puanı düşer mi sorusunun cevabı tek başına “evet” değildir. Aday tercih yapar ve hiçbir programa yerleşemezse OBP’si düşmez.
Puan kesintisi, adayın merkezi yerleştirme veya özel yetenek süreciyle bir yükseköğretim programına yerleşmesi durumunda gündeme gelir. Kayıt yaptırmamak çoğu durumda bu sonucu değiştirmez.
Bu yüzden tercih dönemi yalnızca bir liste hazırlama süreci gibi görülmemelidir. Adayın gerçekten okumak isteyeceği, yerleşirse gidebileceği ve hedefleriyle uyumlu programları yazması daha sağlıklı bir tercih dönemi geçirmesini sağlar.
En güncel katsayı ve yerleştirme kuralları için ilgili yılın ÖSYM YKS kılavuzu kontrol edilmelidir.
Benzer İçerikler
