Türkçe, zaman içinde değişen ve gelişen canlı bir dildir. Günlük kullanım alışkanlıkları, yeni kavramlar ve yaygınlaşan söyleyiş biçimleri doğrultusunda bazı kelimelerin yazımı, anlamı veya kullanım şekli güncellenebilir. Türk Dil Kurumu da Güncel Türkçe Sözlük üzerinde yaptığı çalışmalarla Türkçede meydana gelen bu değişiklikleri kayıt altına almaktadır.
TDK tarafından yayımlanan Türkçe Sözlük’ün 12. baskısında bazı kelimelerin yazımı ve kullanım biçimi yenilenmiştir. TDK yeni kelimeler listesi ve yazımı değişen sözcükler; doğru yazım kurallarını öğrenmek, sınavlarda karşılaşılan Türkçe sorularını doğru yanıtlamak ve kelimeleri günlük hayatta uygun biçimde kullanmak açısından önem taşır.
TDK’de yazımı değişen kelimeleri, güncellenen söz ve kelime gruplarını ve doğru kullanımları yazının devamında inceleyebilirsiniz.
İçindekiler
TDK'de Değişen Kelimeler Nelerdir?
Kelimelerin anlamlarında, kullanım biçimlerinde ve yazılışlarında meydana gelen değişiklikler, Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan sözlük ve yazım kaynaklarına yansıtılır. Bu nedenle Türkçeyi doğru kullanmak isteyenlerin kelimelerin güncel yazımlarını TDK Güncel Türkçe Sözlük üzerinden kontrol etmeleri önemlidir.
TDK yeni kelimeler, yazımı değişen sözcükler ve güncellenen söz grupları özellikle öğrenciler, öğretmenler ve Türkçeyi doğru kullanmak isteyenler tarafından yakından takip edilir. Ancak TDK her yıl “yeni eklenen ve değiştirilen kelimeler” adıyla toplu bir liste yayımlamayabilir. Bu içerikte yer alan değişiklikler, ağırlıklı olarak 2023 yılında yayımlanan Türkçe Sözlük’ün 12. baskısındaki düzenlemelere dayanmaktadır. Kelimelerin güncel yazımı ve anlamı için 2026 yılında da erişime açık olan TDK’nin çevrim içi sözlük sistemi esas alınmalıdır.
Türkçe Sözlük’ün 12. baskısında 82.135 madde başı ve 18.133 madde içi bulunmaktadır. Söz, terim, deyim ve anlamlardan oluşan toplam söz varlığı 132.334 olarak belirtilmiştir. Sözlükte 45.372 örnek cümleye yer verilirken sözlük metni toplam 1.756.396 sözden oluşmaktadır. Bu rakamlar, 2023 yılında yayımlanan Türkçe Sözlük’ün 12. baskısına aittir ve çevrim içi sözlükte daha sonra yapılan güncellemeleri ifade etmez.
Türkçe Sözlük’ün 12. baskısı hazırlanırken bazı kelimelerin yazımı, anlamı ve kullanım biçimi yeniden değerlendirilmiştir. Güncellemelerin bir bölümünde toplumda yaygınlaşan kullanım biçimleri dikkate alınmış, bazı birleşik kelimelerin ayrı veya bitişik yazılmasına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Bazı söz grupları ile yer adlarının yazımı da güncel kullanım doğrultusunda değiştirilmiştir. Türkçe Sözlük’ün 12. baskısıyla gündeme gelen eski ve güncel kullanımlardan bazıları aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
| Önceki kullanım | Güncel kullanım |
|---|---|
| Horon vurmak | Horon tepmek |
| Doğubeyazıt | Doğubayazıt |
| Unvan | Ünvan |
| Marmara Ereğlisi | Marmaraereğlisi |
| Çiğ börek | Çi börek |
| Yakan top | Yakantop |
| Kümeden düşmek | Küme düşmek |
| Kayyum | Kayyım |
| Hasıraltı | Hasır altı |
| Yeşilsoğan | Yeşil soğan |
| Akça armudu | Akçaarmut |
| Sultan efendi | Sultanefendi |
| Yeşilbiber | Yeşil biber |
| Akzambak | Ak zambak |
| Boy bos | Boy pos |
| Pilili | Pileli |
| Yürük | Yörük |
Tabloda yer alan örneklerin tamamı aynı türde bir değişikliği ifade etmez. Bazı kelimelerin doğrudan yazımı değiştirilirken bazı söz gruplarının kullanım biçimi, birleşik veya ayrı yazılışı ya da özel adların yazımı güncellenmiştir. Örneğin “pilili” kelimesi “pileli”, “boy bos” sözü ise “boy pos” biçiminde düzenlenmiştir. “Kümeden düşmek” yerine “küme düşmek”, “horon vurmak” yerine ise “horon tepmek” kullanımı benimsenmiştir.
Birleşik kelimelerin ayrı mı yoksa bitişik mi yazılacağı, Türkçede en fazla karıştırılan konular arasında yer alır. Önceden bitişik yazılan “yeşilsoğan”, “yeşilbiber”, “akzambak” ve “hasıraltı” kelimeleri güncel kullanımda sırasıyla “yeşil soğan”, “yeşil biber”, “ak zambak” ve “hasır altı” biçiminde yazılır. Buna karşılık daha önce ayrı yazılan “yakan top”, “akça armudu” ve “Sultan efendi” ifadelerinin güncel yazımları “yakantop”, “akçaarmut” ve “Sultanefendi” şeklindedir.
Listede bulunan bazı örnekler doğrudan yazım değişikliğinden çok sözün kullanım biçiminin güncellenmesiyle ilgilidir. Futbol karşılaşmaları ve lig sıralamalarıyla ilgili kullanılan “küme düşmek” sözü, önceki “kümeden düşmek” kullanımının yerini almıştır. Benzer şekilde halk oyunlarıyla ilgili kullanılan “horon vurmak” sözü yerine “horon tepmek” biçimi tercih edilmiştir. “Pileli”, “boy pos” ve “ünvan” gibi yazımlar da toplumda yaygınlaşan kullanım biçimlerinin sözlüğe yansıyan örnekleri arasında gösterilmektedir.
Yazımı değişen kelimeler, Türkçe ve dil bilgisi konularına hazırlanan öğrenciler açısından da önemlidir. YKS, KPSS, ALES ve benzeri sınavlarda doğrudan bu listedeki kelimelerin sorulacağı kesin olarak söylenemez. Bununla birlikte yazım kuralları, birleşik kelimeler, büyük harf kullanımı ve doğru sözcük seçimi, sınavların Türkçe bölümlerinde değerlendirilebilen konular arasında yer alır. Bu nedenle öğrencilerin yalnızca eski ve yeni kelimeleri ezberlemek yerine kelimelerin anlamlarını ve cümle içindeki doğru kullanımlarını da öğrenmeleri önerilir.
TDK’ye yeni eklenen kelimeleri veya yazımı güncellenen sözcükleri kontrol etmek için Türk Dil Kurumunun çevrim içi Güncel Türkçe Sözlük sayfası kullanılmalıdır. Bir kelimenin sosyal medyada “TDK’ye eklendiği” yönünde paylaşılması, o kelimenin resmî sözlükte madde başı olarak bulunduğu anlamına gelmez. TDK tarafından yabancı kelimeler için önerilen Türkçe karşılıklar ile sözlüğe resmî olarak eklenen kelimeler de birbirinden ayrılmalıdır.
TDK’ye Yeni Eklenen Kelimeler
Yaşayan ve canlı bir dil olan Türkçe, devinim içinde olan dünya düzeninde yabancı birtakım kelime ve kelime gruplarından etkilenebilir. Bu noktada dilimize farklı dillerden gelen veya anlamını tam olarak karşılamayan bazı kelimeleri dile uygun hale getirme ve Türkçeleştirme adına birtakım güncellemeler de yapıldı. TDK yazımı değiştirilen kelimeler konusunun yanı sıra sözlüğe yeni eklenen kelimeler de oldukça merak edilmektedir. Birçok kişi Türkçeyi yalın ve zengin bir şekilde kullanma isteğiyle yazımı karıştırılan sözcükler, Türkçeleştirilen yabancı sözcükler ve değiştirilen sözcükler gibi konu başlıklarıyla ilgili araştırma yapmaktadır. TDK’nin yaptığı son güncelleme ile eklenen yeni kelimeler şu şekildedir:
Eski Yeni
- SMS Kısa bilgi
- Doğalgaz Yer gazı
- Smoothie Karsanbaç
- Jülyen Şerit doğrama
- Hyperloop Hız kovanı
- Store Sarma perde
Türkçeyi zenginleştirmek ve yabancı kelimelerin etkisinden çıkarmak amacıyla Türkçeleştirilen kelimeler, anlamıyla uyumlu olarak belirlenir. Telaffuzu kolay, akıcı ve anlamlı kelimelerle güncellenen yabancı ifadeler, Türkçenin deformasyona uğramadan yaşatılmasını mümkün hale getirir. Alanında uzman ve filolojiye hâkim kişiler tarafından yürütülen kapsamlı bir çalışma sonrası kullanıma uygun hale getirilen yeni kelimeler, günlük dilde konuşmaya akıcılık ve zenginlik kazandırır.
Asimilasyonu en aza indirmek amacıyla dile eklenen ve halk arasında kanıksanmış birçok kelime son güncelleme ile Türkçeleştirilerek halka sunulmuştur. Kişilerin ilk duyduğu andan itibaren mantık çerçevesine oturtabildikleri bu kelimeler, anlatıma da zenginlik kazandırmıştır. Sosyal medyada geçirilen zamanın artmasıyla birlikte kullanımı daha da yaygınlaşan yabancı kelimeleri en az düzeyde tercih edip yerine Türkçe karşılıklarının kullanılması, dilin zenginleşmesinde aktif rol oynar.
Türkçeyi en doğru şekilde konuşmak ve kelimeleri en uygun alanlarda kullanmak için sizler de yazımı değişen ve yeniden eklenen kelime listelerini inceleyebilirsiniz. Merkezi sınavlarda kişilerin dil bilgisini ve gündemi takip etme düzeylerini ölçmek amacıyla soru olarak karşınıza çıkabilecek bu son gelişmeler, öğrenciler için eleyici nitelikte olabilir. Bu sebeple özellikle YKS, KPSS ve ALES sınavlarına hazırlanan öğrencilerin TDK yazımı değiştirilen kelimeler ve yeni eklenen kelimeler listelerini detaylı incelemeleri önerilir.
Benzer İçerikler
