Otizm Nedir? Belirtileri Nelerdir?

  • 02.08.2022

Özellikle doğumdan sonraki ilk üç yılda belirtileri görülmeye başlanan otizm, yaşam boyu devam eden birçok probleme neden olabiliyor. Erken evrede basit belirtileri dikkate alarak teşhis edilebilen otizmin etkilerini önemli ölçüde azaltmak mümkün. Siz de otizmin ne olduğunu ve belirtilerini öğrenmek istiyorsanız, gelin birlikte bakalım.

Otizm Nedir?

Otizm tıp dilinde otizm bozukluğu ya da otizm spektrum bozukluğu olarak da adlandırılabilir. Otizm hastalığı nedir sorusuna genel olarak şöyle cevap verilebilir:

Otizm bireyin beyin gelişiminde yaşanan problemler sonucu ortaya çıkan ve kişinin başkalarını algılama şekline etki eden, aynı zamanda sosyal etkileşim ve iletişimde çeşitli sorunlara yol açabilen bir bozukluktur. Otizm bozukluğu, tekrarlayan sınırlı davranış kalıplarının yinelenmesini de kapsar. Otizm bozukluğunun, otizm spektrum bozukluğu olarak da tanımlanmasındaki amaç, spektrum kelimesi kullanılarak hastalığın semptom ve şiddet aralığının çok geniş olabileceğini göstermektir.

Otizm çeşitleri son yapılan araştırmalar ışığında şöyle sınıflandırılmıştır:

 

• Hafif otizm

• Orta Otizm

• Ağır otizm

 

Bu gruplardan birincisinde yer alan hafif otizm aynı zamanda atipik otizm olarak da adlandırılır. (Atipik otizm) geçici otizm belirtileri şunlardır:

 

• Dil ve konuşmada gecikme

• Takıntılı tekrarlayan davranışlar

• Beş duyuda artan duyarlılık

• Zaman planlaması yaparken zorlanma

• Fiziksel koordinasyon problemleri

• Kas yoğunluğunda düşüklük

 

Günümüzde otizm bozukluğu sınıfında incelenen diğer rahatsızlıklar şunlardır:

 

• Otizm

• Asperger sendromu

• Çocuklukta dezentegratif bozukluk

• Yaygın gelişimsel bozukluk

 

Daha önceleri bu bozukluklar otizm çatısı altında incelenmiyordu. İnsanlar, bazı hallerde kendi hastalıklarını otizm spektrum bozukluğunun en hafif bir şekli olan ‘'Asperger sendromu'' terimi ile de tarif ediyorlardı. Daha sonra yapılan daha detaylı bilimsel araştırmalar, otizmin kendine özgü özellikleri olan bir bozukluk olduğunu ortaya koydu.

Otizm spektrum bozukluğu çocuklukta erken yaşlarda ortaya çıkabilir. Çocuğun daha sonraki yıllarında okulda ya da çalışma hayatında fonksiyonellik problemlerine yol açabilir. Çoğu kez bebekliğin ilk yılında otizmin belirtileri görülmeye başlanır. Daha az sayıdaki çocukta gelişim ilk yıl normal seyretse de 18 ve 24 aylık zaman diliminde bir gerileme dönemiyle birlikte otizm semptomları ortaya çıkabilir.

Otizm spektrum bozukluğunun kesin tedavisi bulunmamakla beraber, erken teşhisle birlikte başlanan tedavi çocukların gelecekteki hayatlarında ciddi anlamda olumlu değişikliklere yol açabilir.

Otizm Nasıl Anlaşılır?

Otizm Nasıl Anlaşılır?

Çocukların bazıları bebekliklerinin erken evrelerinde göz temasında azalma, ismine cevap vermeme ya da bakıcılarına karşı ilgisiz kalma gibi otizm spektrum bozukluğuna ait tipik belirtiler gösterebilir. Diğer bazı çocuklar ise yaşamlarının ilk birkaç ayı ya da yılı boyunca gelişimlerini normal olarak sürdürürken, aniden daha içe kapalı ya da saldırgan bir hale gelebilir, ya da birkaç ay boyunca normal düzeyde edinmiş oldukları dil becerilerini kaybedebilirler. Belirtiler çoğunlukla 2 yaşına kadar ortaya çıkar.

Otizm spektrum bozukluğu olan her çocukta davranış modeli düşük işlevsellikten, yüksek işlevselliğe kadar değişim gösterebilir. Hastalığın şiddeti de her çocuğa göre farklı olabilir.

Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda genellikle öğrenme güçlüğüyle karşılaşabilirken, bazılarında zekayla bağlantılı sorunlar da görülebilir. Bazı otizm bozukluğuna sahip çocukların zekası ise normal düzeydedir. Otizm bozukluğunun çocuğun zeka seviyesi üzerinde ciddi bir etkisi olmayabilir.

Zeka düzeyi yüksek otizmli çocuklar hızlı kavrayarak çabuk öğrenseler de sosyal iletişim kurma ve bildiklerini günlük yaşama geçirebilme bakımından çeşitli zorluklar yaşayabilirler. Semptomların her çocukta farklı gözükmesi nedeniyle bozukluğun şiddetini tam olarak kestirebilmek çoğu zaman kolay değildir. Otizm bozukluğunun şiddeti çoğu kez çocuğun işlev görme yeteneğini nasıl etkilediğine bağlı olarak değişim gösterebilir.

Otizm Belirtileri

Otizm bozukluğu olan bir çocuk ve/veya bir yetişkin sosyal etkileşim alanında aşağıdaki gibi sorunlar yaşayabilir:

 

• Çoğu kez çağrıldığını duymuyor gibi davranarak adıyla seslenildiğinde cevap vermez.

• Yakınları da dahil olmak üzere sarılmayı istemez ve hatta sarılmaya karşı direnir. Daha çok yalnız kalmayı ve kendi dünyasına çekilmeyi tercih eder.

• Göz teması kurmada zayıftır. Genellikle yüzü ifadesizdir.

• Konuşmakta zorlanır, konuşmayı geciktirebilir ya da hiç konuşamaz. Daha önce söylemiş olduğu sözcükleri tekrar söyleme yeteneğini yitirebilir.

• Konuşmayı herhangi bir şekilde başlatamaz ya da devam ettiremez. Çoğu kez sadece isteklerini iletmek için konuşma başlatmayı tercih eder.

• Konuşma ses tonu, normal olmayan bir ton ya da ritim taşıyabilir. Şarkı söyleme ya da robotumsu bir ses tonunda konuşabilir.

• Cümleleri ya da kelimeleri aynen tekrarlayabilme yeteneği sergilese de bunları nasıl kullanabileceğini çözemez.

• Basit soruları ya da yönlendirmeleri anlayamaz.

• Kendi duygularını ifade etmede yetersiz kalır. Başkalarının duygularını anlamada da yetersiz gözükür.

• Nesneler üzerinden ilgiyi paylaşmak amacıyla onları kullanmaz.

• Sosyal etkileşime yaklaşımı pasif, agresif ya da yıkıcı tepkiler gibi uygun olmayan biçimde olabilir.

• Diğer insanlara ait yüz ifadelerini, vücut duruşlarını ya da ses tonlarını yorumlayabilmek gibi açıkça belirtilmeyen durumları anlamada zorlanır.

Otizm Sebepleri

Otizmin bilinen kesin bir sebebi yoktur. Hastalığın karmaşıklığı ve bireysel faktörlere bağlı olarak farklı şiddet derecelerinde gelişebildiği için bilim insanları birden fazla sebebi olduğunu ifade eder.

Genetik Sebepler

Otizm spektrum bozukluğunda birkaç farklı genin rol oynadığı tahmin edilir. Bazı çocukların  otizm, Rett Sendromu ya da Frajil X Sendromu gibi genetik bozukluklara diğerlerinden daha yakın olduğu düşünülür. Beyin hücrelerinde gelişen bazı mutasyon olayları da otizm bozukluğuna yol açabilir. Mutasyonlar ayrıca hastalığın şiddeti üzerinde de etkili olabilir.

Çevresel Etkenler

Bilim insanları viral enfeksiyonlar, kullanılan çeşitli ilaçlar, hamilelik döneminde yaşananlar ya da hava kirletici etmenler gibi birden fazla faktörün otizm spektrum bozukluğuna yol açabileceğini düşünseler de bu konu hakkında ayrıntılı araştırmaların halen devam ettiği bilinir.

Otizm Tedavisi

Otizm Tedavisi

Otizmin kesin bir tedavisi olmamakla beraber, erken teşhis konmasının hastaların hayatlarını düzenlemesinde büyük yararı vardır. Otizm bozukluğu olan çocuklar 2 yaşına gelmeden önce birtakım gelişim bozuklukları gösterirler.  Otizm özellikleri, genelde çocuk gelişiminin erken evresinde dil gelişimi ve sosyal etkileşimde çok belirgin gecikmelerile kendini ortaya koyabilir. Bu gibi belirtilerden bazılarını çocuğunuzda fark ederseniz, geç kalmadan bu alanda uzman bir pedagog ya da çocuk gelişimi uzmanından destek alabilirsiniz.

Benzer İçerikler